Onafhankelijk en creatief advies voor uw vastgoed

Ventilatie en Covid-19

Ventilatie ten tijden van Corona

Maandag 17 augustus j.l. verscheen in de media het bericht dat alle scholen in Nederland hun personeel en leerlingen uiterlijk 1 oktober a.s. kenbaar moeten maken of het ventilatiesysteem in hun schoolgebouw “coronaproof” is. Dit blijkt uit het plan waarover het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) bericht in een brief aan de Tweede Kamer.

De betreffende brief geeft aan dat er informatie naar de scholen is gestuurd als aanvulling op de eerder verstrekte gegevens (einde cursusjaar 2018-2019). De brief vermeldt dat ventilatie van scholen actueel is geworden vanwege een gevaarlijke situatie in een verpleegtehuis in Maassluis; coronabesmettingen, mogelijk via een ondeugdelijk ventilatiesysteem. Deze besmettingen leverden veel onrust op aangezien in Nederland veel gebouwen zijn voorzien van ventilatiesystemen die mogelijk voor coronabesmettingen kunnen zorgen. De VO-raad (raad Voortgezet Onderwijs) had om die reden aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om nadere informatie gevraagd.

Op 23 juni jl.. heeft het Outbreak Management Team (OMT) een advies omtrent ventilatie uitgebracht. Op 27 juli jl.. heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) vragen betreffende ventilatie beantwoord. Dit op verzoek van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

In de brief wordt nadrukkelijk aangegeven dat het op dit moment onduidelijk is of aerogene verspreiding een relevante rol speelt bij de verspreiding van het coronavirus. Tevens wordt aangegeven dat ventilatiesystemen geen rol lijken te hebben gespeeld in de epidemie en dat er derhalve geen reden is om het huidige beleid aan te passen.

Het RIVM verwijst als basis naar de bestaande wettelijke ventilatie-eisen in het Bouwbesluit.  Het advies aan scholen luidt dat zij hun ventilatiesystemen dienen te controleren op de daarvoor geldende eisen. Indien er twijfel ontstaat of het aanwezige ventilatiesysteem wel aan de eisen voldoet dienen de scholen informatie en advies in te winnen.

Momenteel is er een Landelijk Coördinatieteam Ventilatie op Scholen (LCVS) opgericht. Dit team, onder leiding van de heer Doekle Terpstra, zorgt o.a. voor uitwisseling van expertise. De leden van het LCVS spannen zich daarnaast in voor maximale ondersteuning aan scholen zodat deze ervoor kunnen zorgen dat alle schoolgebouwen minimaal voldoen aan de ventilatie-eisen volgens Bouwbesluit. Uiterlijk 1 oktober moeten de ventilatiesystemen gecontroleerd zijn en moet elke school laten weten waar personeel en leerlingen aan toe zijn.

Voor scholen betekent dit het volgende:

  • Alle scholen hebben onder verantwoordelijkheid van het schoolbestuur onderzocht of de gebouwen voldoen aan de eisen;
  • Indien gebouwen niet aan de eisen voldoen, moet er contact met de lokale GGD worden opgenomen. Welke maatregelen een school moet nemen is per situatie afhankelijk. De GGD adviseert hierover.
  • Alle scholen delen voor 1 oktober aan personeel en leerlingen mee wat de situatie is. Dit betekent dat de school ofwel communiceert dat de ventilatiesystemen voldoen aan de eisen, ofwel welk plan er ligt om ervoor te zorgen dat de gebouwen aan de eisen gaan voldoen. Tevens communiceert de school dit aan de sectorraad. Hiermee wordt bereikt dat er een overzicht t.b.v. het landelijk beeld ontstaat.

Ventilatievoorschriften

In de brief van OCW worden eerdere adviezen genoemd vanuit het RIVM en het OMT. Zoals reeds vermeld zijn op 27 juli jl. vragen met betrekking tot ventilatie beantwoord.

RIVM en het OMT geven aan dat transmissie van SARS-CoV-2 hoofdzakelijk plaatsvindt door druppeltransmissie. Op basis van onderzoek van de Wereldgezondheidsorganiatie (WHO) kan worden geconcludeerd dat transmissie voornamelijk plaatsvindt via druppels en via direct, indirect of nauw contact. Als voorbeeld worden meerdere corona-uitbraken buiten de zorgsetting genoemd, waarbij mogelijk aerogene transmissie als bron kan worden aangemerkt. De WHO sluit niet uit dat transmissie via aerosolen in drukke en slecht geventileerde ruimtes kan plaatsvinden.

Begrippenlijst

Het RIVM heeft onderstaande begrippenlijst opgesteld waar in het advies op teruggevallen kan worden.

Het voortdurend (24 uur per dag) verversen van lucht. De buitenlucht vervangt telkens (een deel van) de binnenlucht die vervuild is door vocht, gassen, en eventuele ziekteverwekkers. Ventileren is mogelijk via natuurlijke ventilatie (bijvoorbeeld roosters of kieren) of via mechanische ventilatie (ventilatiesysteem) (definitie: LCHV Hygiënerichtlijnen; wettelijke eisen: Bouwbesluit, afdeling 3.6).

In een gebouw ramen, luiken of deuren zo tegen elkaar open zetten dat er een flinke luchtstroming of -circulatie door de ruimte ontstaat. Soms kan het daarbij nodig zijn om naast de ramen, luiken of deuren in de gevel of het dak ook de binnendeuren tussen afzonderlijke ruimten open te zetten (Bouwbesluit, afdeling 3.7).

Een technisch bouwsysteem, geen onderdeel uitmakend van een verwarmings- of koelsysteem, dat verse lucht toevoert of verontreinigde binnenlucht afvoert, of een combinatie daarvan. Het gaat hier om mechanische ventilatie, een systeem waarbij met behulp van een ventilator de lucht wordt ververst (Bouwbesluit, artikel 1, lid 1).

Een technisch bouwsysteem met als doel het koelen van een ruimte binnen een gebouw of gedeelte daarvan, door middel van het toevoeren van koude of het ontvochtigen van de lucht of een combinatie van beide (Bouwbesluit, artikel 1, lid 1).

Kleine druppels (≤5 µm) en druppelkernen (WHO).

Overdracht van micro-organismen en virussen door de lucht via kleine fijne druppels (≤ 5 µm) en druppelkernen. Deze kleine fijne druppels en druppelkernen kunnen zich over lange afstanden door de lucht verplaatsen en blijven door hun lage gewicht relatief lang in de lucht rondzweven (WHO). Hiermee wordt dus geen druppeltransmissie bedoeld, wat feitelijk ook via de lucht plaatsvindt.

Hiermee wordt een apparaat of systeem bedoeld, bijvoorbeeld een airconditioning/ koelsysteem, waarmee lucht uit een ruimte wordt opgezogen en in dezelfde ruimte weer wordt uitgeblazen. In dit document gaat het om recirculatie binnen gemeenschappelijke ruimtes (niet in woningen) waar mensen uit verschillende huishoudens kunnen verblijven.

Via een systeem waarmee het klimaat in een gebouw wordt gereguleerd (HVAC-systemen; Heating, Ventilation and Airconditioning) wordt lucht uit de ene ruimte, via lucht- /ventilatiekanalen, weer naar een andere ruimte gebracht.

Een ventilator zorgt voor verkoeling, zonder dat de lucht kouder wordt. Dat komt door de luchtstroom: die zorgt ervoor dat je lichaamswarmte sneller wordt afgevoerd en zweet beter verdampt. Daardoor voelt het koeler aan (de gevoelstemperatuur wordt lager) (Milieu centraal). Een ventilator ventileert niet, het zorgt alleen voor verkoeling.

Download onze whitepaper over de invloed van decentrale ventilatie in een schoolgebouw

Advies vanuit het RIVM

Het RIVM concludeert dat op basis van de huidige kennis m.b.t. transmissie van SARS-CoV-2 er GEEN aanwijzingen zijn dat de ventilatie-eisen uit het huidige bouwbesluit voor bestaande gebouwen en nieuwbouw aangepast dienen te worden.

Aanvullend advies is om luchtstromingen van persoon naar persoon door (zwenk)ventilatoren en recirculatie binnen één ruimte waar meerdere personen verblijven te vermijden. In het rapport trekt RIVM tevens de conclusie dat er op dit moment geen aanpassingen nodig zijn aan bestaande ventilatiesystemen. De door verschillende branches opgestelde hogere eisen (zoals NOC-NSF) zijn dan ook niet als bindend advies te beschouwen.

Het advies wordt door het RIVM gegeven in het kader van het opvolgen van de huidige maatregelen, waaronder 1,5 meter afstand houden, thuisblijven bij klachten en het volgen van de hygiënevoorschriften.

Conclusie vanuit het RIVM

Naar aanleiding van alle ontwikkelingen en onderzoeken heeft het RIVM geconcludeerd dat er geen aanleiding is om de huidige eisen voor ventilatie en luchtverversing in het Bouwbesluit (afdeling 3.6) aan te passen. Dit geldt zowel voor de eisen voor bestaande bouw als voor nieuwbouw.

Wel is aanvullend advies met betrekking tot recirculatie aangewezen. De belangrijkste conclusies luiden:

  • Er zijn geen aanwijzingen dat de eisen voor ventilatie in het bouwbesluit moeten worden aangepast. Een goede naleving en uitvoeren van periodiek onderhoud van de ventilatie-installaties is belangrijk;
  • Aanvullend wordt geadviseerd om luchtrecirculatie binnen één gemeenschappelijke ruimte te vermijden. Dit geldt niet voor recirculatie tussen verschillende ruimtes;
  • Aanvullend wordt geadviseerd om luchtstromen van persoon naar persoon in gemeenschappelijke ruimtes te vermijden.

Wat kan de Installatie Adviseur voor uw school betekenen?

De Installatie Adviseur heeft ruime ervaring in het ontwerpen van nieuwbouw en/of renovatieprojecten in diverse sectoren zoals scholen. Momenteel is het voor uw school belangrijk om in kaart te brengen welke installaties er aanwezig zijn en of deze voldoen aan de adviezen zoals gesteld door het RIVM.

In basis kan De Installatie Adviseur een bouwbesluittoetsing uitvoeren. Hierin controleert De Installatie Adviseur of alle ruimtes conform bouwbesluit en functie geventileerd worden. Uit deze toetsing ontvangt u snel een overzicht van de ruimtes welke op dit moment niet voldoen aan het bouwbesluit.

Om tot een goede rapportage te komen dient De Installatie Adviseur op locatie een nulmeting uit te voeren. Hier zal De Installatie Adviseur alle aanwezige installaties in kaart brengen en toetsen aan de drie adviezen vanuit het RIVM zoals omschreven in de conclusie.

Laten we samen kijken wat we voor uw project kunnen betekenen!

Voorkom een en laten we samen kijken hoe we uw school conform de richtlijnen gereed kunnen maken voor de toekomst zonder duurzaamheid uit het oog te verliezen

Veelgestelde vragen

U heeft nog vragen en behoefte aan antwoorden? Wij nodigen u uit deze vragen te stellen. Mogelijk heeft u vragen betreffende onderwerpen die in de media weinig of geen aandacht krijgen. Zoals: wat is een inductieunit en mag deze nog wel toegepast worden?

Nee, de adviezen vanuit het RIVM gelden niet alleen voor scholen. Voor scholen is er op dit moment een Landelijke Coordinatie Team ingericht in verband met de opening van de scholen na de zomer vakantie. 

De genoemde adviezen gelden ook voor alle gebouwen. Ook hier kan De Installatie Adviseur onderzoeken of er aan de adviezen vanuit het RIVM wordt voldaan. Neem hiervoor contact op door middel van bovenstaand contactformulier.

Het Bouwbesluit 2012 bevat voorschriften voor veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu. Alle bouwwerken moeten aan die voorschriften voldoen. Het besluit bevat ook Europese voorschriften en toezeggingen aan de Tweede Kamer.

Een gemeenschappelijk ruimte is een deel van een gebruiksfunctie en ligt daarmee in twee of meer gebruiksfuncties. Voorbeelden daarvan kunnen zijn de centrale hal in een multifunctioneel gebouw of de toiletruimten in een gebouw met twee of meer gebruiksfuncties.

Airconditioning kan op vele manieren uitgevoerd worden. Op hier goed antwoord op te kunnen geven dient naar de gehele installatie gekeken te worden.

Heeft u een airco aan de muur hangen dan valt dit onder recirculatie in de ruimte, conform de adviezen vanuit het RIVM dienen deze uitgezet te worden als het een gemeenschappelijke ruimte betreft.

Dit is afhankelijk van de installatie, veelal zijn de installatie weggewerkt boven het plafond en heeft u hier geen zicht op. Neem contact (+ 31 88 – 342 01 30) met ons op en wij kunnen u op afstand ondersteunen met het beantwoorden van deze vraag.

Een inductieunit is een systeem dat kan koelen, verwarmen en ventileren. Vanuit een luchtbehandelingssysteem wordt er verse lucht gemend met aangezogen lucht uit te ruimte. Deze lucht wordt gekoeld en/of verwarmd. Deze systemen vallen onder recirculatiesystemen.

Een fancoilunit wordt ook wel een ventilatorconvector genoemd. Door ventilatoren wordt lucht uit te ruimte aangezogen, gekoeld of verwamd en daarna weer in de ruimte toegevoerd. Deze systemen vallen onder recirculatiesystemen.

Alle gebouwen dienen aan het bouwbesluit te voldoen, tijdens de bouw is dit gecontroleerd. Wat echter vaak voorkomt is dat er tijdens de levensduur van een gebouw functies wijzigen. Hierdoor komt het voor dat de ventilatieinstallatie niet voldoet aan de gestelde eisen van de nieuwe functie.

Om dit te controleren kan De Installatie Adviseur een bouwbesluittoets uitvoeren. Tijdens dit onderzoek zal De Installatie Adviseur in kaart brengen welke functies er aanwezig zijn in het gebouw en of deze voldoen aan de gestelde eisen conform het bouwbesluit.

Nee, een warmtewiel hoeft niet uitgezet te worden. 

Ja dat kan, op basis van plattegronden die u heeft krijgen wij al een goede indicatie van de omvang. Hierop zullen wij in overleg met u het onderzoek uitwerken zodat de leerlingen zo min mogelijk overlast ervaren van het onderzoek. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken daar elke situatie een andere aanpak vergt.

Laten we kennismaken

Bij De Installatie Adviseur delen wij graag onze kennis met onze klanten. Dit doen wij door middel van onze gratis whitepapers maar ook bij u aan tafel of via een online meeting.